Όρθιο ή με ουρά: διαφορές στη συντήρηση

Όρθιο πιάνο ή πιάνο με ουρά; Η διαφορά δεν είναι μόνο στο μέγεθος και στην τιμή. Είναι στο πώς δουλεύει ο μηχανισμός (τα κινητά μέρη), στο τι κάνουν τα πεντάλ, στο πόσο εύκολα καθαρίζεται και ρυθμίζεται το όργανο. Αυτές οι διαφορές καθορίζουν τι χρειάζεται το καθένα στη συντήρηση. Από το 1994, με BSc Piano Technology από το London Guildhall University, φροντίζω και τα δύο σε σπίτια, ωδεία και studios σε όλη την Αττική. Σας λέω τι αλλάζει, και τι σημαίνει για τη φροντίδα του δικού σας.

Η βασική διαφορά: πώς κινείται ο μηχανισμός

Στο πιάνο με ουρά οι χορδές είναι οριζόντιες και τα σφυράκια χτυπούν από κάτω προς τα πάνω. Μετά το χτύπημα, το σφυράκι επιστρέφει στη θέση του με τη βαρύτητα. Αυτό δίνει στο πιάνο με ουρά τη γρήγορη επανάληψη και τον λεπτό έλεγχο που αγαπούν οι πιανίστες.

Στο όρθιο πιάνο οι χορδές είναι κάθετες και τα σφυράκια χτυπούν οριζόντια. Η βαρύτητα δεν βοηθά την επιστροφή τους. Ο μηχανισμός χρησιμοποιεί ελατήρια και ιμάντες για να τα φέρει πίσω. Είναι ένα έξυπνο σύστημα, με περισσότερα όμως σημεία που φθείρονται και απορρυθμίζονται.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι στο όρθιο πιάνο τα προβλήματα επανάληψης, όπως το πλήκτρο που διπλοχτυπά ή δεν επαναλαμβάνει γρήγορα, εμφανίζονται νωρίτερα και συχνότερα. Στο πιάνο με ουρά, ο μηχανισμός είναι πιο ανεκτικός στη φθορά. Όταν όμως χρειάζεται ρύθμιση, η ρύθμιση είναι πιο εκτεταμένη.

Πεντάλ: διαφορετική δουλειά, διαφορετικά προβλήματα

Το δεξί πεντάλ κάνει το ίδιο και στα δύο: σηκώνει τους αποσβεστήρες και αφήνει τις χορδές να ηχούν. Το αριστερό όμως διαφέρει ριζικά. Στο πιάνο με ουρά μετατοπίζει ολόκληρο τον μηχανισμό στο πλάι, ώστε τα σφυράκια να χτυπούν λιγότερες χορδές, και ο ήχος αλλάζει χαρακτήρα. Στο όρθιο φέρνει τα σφυράκια πιο κοντά στις χορδές, ώστε να χτυπούν πιο αδύναμα. Το μεσαίο πεντάλ, όπου υπάρχει, στο πιάνο με ουρά κρατά επιλεγμένες νότες. Στα περισσότερα όρθια κατεβάζει μια τσόχα ανάμεσα σε σφυράκια και χορδές για σιωπηλή μελέτη.

Στη συντήρηση, τα πεντάλ του όρθιου πιάνου είναι η πιο συχνή πηγή τριξιμάτων και κενών. Η σύνδεσή τους με τον μηχανισμό περνά από περισσότερα σημεία από ξύλο, τσόχα και κασμίρι, και καθένα δουλεύει με τον καιρό. Στο πιάνο με ουρά, η λύρα που κρατά τα πεντάλ αφαιρείται σε κάθε μεταφορά, και κάθε επανατοποθέτηση είναι μια ευκαιρία για κάτι να μην κάτσει σωστά.

Καθαρισμός και πρόσβαση

Εδώ η διαφορά είναι πρακτική. Στο πιάνο με ουρά, το ηχείο βρίσκεται κάτω από τις χορδές, ανοιχτό προς τα πάνω. Σκόνη, κέρματα, μολύβια και ό,τι πέσει από το καπάκι καταλήγουν πάνω στο ηχείο και ανάμεσα στις χορδές. Ο καθαρισμός θέλει ειδικά εργαλεία για να φτάσει κάτω από τις χορδές χωρίς να τις αγγίξει. Η πρόσβαση στον μηχανισμό όμως είναι εύκολη: βγαίνει ολόκληρος από μπροστά.

Στο όρθιο πιάνο ο μηχανισμός είναι κάθετος, πίσω από το μπροστινό καπάκι, και το ηχείο είναι στην πλάτη, στραμμένο προς τον τοίχο. Η σκόνη μαζεύεται στο κάτω μέρος, πίσω από το κάτω καπάκι, εκεί που ζουν και τα πεντάλ. Είναι ο χώρος που δεν βλέπει κανείς για δεκαετίες. Εκεί βρίσκω τις φωλιές του σκόρου και τα σημάδια της υγρασίας. Ο καθαρισμός και η συντήρηση στο όρθιο πιάνο ξεκινά από εκεί.

Και στα δύο, η οδηγία για εσάς είναι ίδια: κλειστό καπάκι όταν δεν παίζετε, τίποτα πάνω στο πιάνο, σκοροκτόνο στο εσωτερικό.

Ρύθμιση μηχανισμού

Η ρύθμιση μηχανισμού (regulation) είναι η εργασία που διαφέρει περισσότερο. Στο όρθιο πιάνο γίνεται σχεδόν πάντα επί τόπου, με τον μηχανισμό στη θέση του ή βγαλμένο για λίγο. Έχει περισσότερα μικρά σημεία ρύθμισης, λόγω των ελατηρίων και των ιμάντων, αλλά καθένα είναι σχετικά απλό.

Στο πιάνο με ουρά, το πλήρες regulation είναι μεγαλύτερη δουλειά. Ο μηχανισμός βγαίνει ολόκληρος, και για εκτεταμένη ρύθμιση μερικές φορές μεταφέρεται στο εργαστήριο για μέρες. Οι προδιαγραφές του κατασκευαστή είναι πιο αυστηρές, γιατί ο πιανίστας περιμένει περισσότερα από ένα πιάνο με ουρά. Όταν γίνει σωστά, το πιάνο επιστρέφει στις προδιαγραφές του κατασκευαστή, και το αποτέλεσμα είναι πιο αισθητό.

Η συχνότητα είναι παρόμοια: μικρές διορθώσεις σε κάθε ετήσια επίσκεψη, πλήρες regulation κάθε αρκετά χρόνια, σύμφωνα με τις ανάγκες χρήσης. Τα πιάνα ωδείων και studios, όρθια ή με ουρά, το χρειάζονται συχνότερα.

Χόρδισμα και σταθερότητα

Το χόρδισμα είναι ίδιο ως εργασία, αλλά τα δύο όργανα συμπεριφέρονται διαφορετικά. Το πιάνο με ουρά έχει μεγαλύτερο ηχείο και μακρύτερες χορδές, που αντιδρούν πιο έντονα στις αλλαγές υγρασίας. Είναι όμως συνήθως καλύτερης κατασκευής και κρατά το χόρδισμα πιο σταθερά όταν το περιβάλλον είναι σταθερό.

Το όρθιο πιάνο, με την πλάτη στον τοίχο, ζει σε ένα μικροκλίμα που εσείς ελέγχετε λιγότερο. Ο τοίχος μπορεί να είναι κρύος, υγρός, ή πίσω του να περνά σωλήνας θέρμανσης. Γι' αυτό επιμένω στον εσωτερικό τοίχο και στα λίγα εκατοστά απόστασης. Και τα δύο χρειάζονται χόρδισμα τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.

Τι σημαίνει για το κόστος συντήρησης

Η ετήσια βασική φροντίδα, χόρδισμα, μικρές ρυθμίσεις και έλεγχος, δεν διαφέρει πολύ ανάμεσα στα δύο. Οι διαφορές εμφανίζονται στις μεγαλύτερες εργασίες. Στο πιάνο με ουρά, το πλήρες regulation, η ρύθμιση χροιάς και η ανακατασκευή είναι πιο εκτεταμένες, άρα και πιο ακριβές, γιατί ο μηχανισμός είναι πιο σύνθετος και οι απαιτήσεις πιο υψηλές. Στο όρθιο πιάνο, οι μικρές επισκευές στα πεντάλ και στον μηχανισμό επανάληψης έρχονται πιο συχνά, αλλά καθεμία είναι μικρότερη.

Με απλά λόγια: το όρθιο πιάνο θέλει συχνότερη προσοχή σε μικρά πράγματα, το πιάνο με ουρά θέλει σπανιότερη αλλά μεγαλύτερη. Και τα δύο, αν τα προσέχετε κάθε χρόνο, δεν σας αιφνιδιάζουν ποτέ.

Σχετικά

Υπηρεσίες: Καθαρισμός & συντήρηση · Ρύθμιση μηχανισμού (regulation) · Χόρδισμα πιάνου

Προβλήματα: Πεντάλ που τρίζει ή δεν δουλεύει · Πλήκτρο που «διπλοχτυπά» ή δεν επαναλαμβάνει

Ποιο από τα δύο έχετε, και πότε το είδε τελευταία φορά τεχνικός; Πείτε μου, και προγραμματίζουμε την ετήσια επίσκεψη. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού