Ραγισμένο ηχείο ή χαλαρά κλειδιά

Το πιάνο δεν κρατά πια το χόρδισμα παρά τις επισκέψεις του τεχνικού, ή βλέπετε μια ρωγμή στο μεγάλο ξύλινο «ηχείο» πίσω ή κάτω από τις χορδές; Εδώ η απάντηση θέλει ψύχραιμη εκτίμηση, όχι βιασύνη. Το ραγισμένο ηχείο και τα χαλαρά κλειδιά αφορούν τη σταθερή δομή του πιάνου, όχι τα αναλώσιμα μέρη του, και είναι τα μόνα που κρίνουν αν ένα πιάνο έχει μέλλον. Στην Αθήνα και σε όλη την Αττική. Πείτε μου πόσο γρήγορα ξεχορδίζεται και σε ποιες νότες.

Πώς εκδηλώνεται

• Το κούρδισμα δεν κρατά. Λίγες εβδομάδες μετά, κάποιες νότες έχουν «πέσει» ξανά αισθητά.
• Ο τεχνικός σας είπε ότι «τα κλειδιά είναι χαλαρά» ή ότι «δεν πιάνουν».
• Βλέπετε μία ή περισσότερες ρωγμές κατά μήκος των νερών του ξύλου στο ηχείο.
• Ορισμένες νότες βουίζουν ή «ζουζουνίζουν», ιδίως στα μπάσα, χωρίς να φταίει κάτι άλλο.
• Ο ήχος έχει χάσει δύναμη και διάρκεια, ιδιαίτερα στις χαμηλές νότες.
• Το πιάνο έζησε σε πολύ ξηρό ή πολύ υγρό περιβάλλον, ή είναι πολλών δεκαετιών.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Το ηχείο είναι μια μεγάλη, λεπτή ξύλινη πλάκα που μετατρέπει τη δόνηση των χορδών σε ήχο. Είναι ελαφρώς κυρτό, υπό ένταση, και ακριβώς αυτή η ένταση του δίνει τη δύναμη. Το ξύλο όμως δουλεύει με συστολές και διαστολές ανάλογα με την υγρασία. Σε πολύ ξηρές συνθήκες μαζεύει, και αν η συρρίκνωση ξεπεράσει την αντοχή του, ραγίζει κατά μήκος των νερών. Μια ρωγμή από μόνη της δεν σημαίνει πάντα απώλεια ήχου. Σημαίνει πρόβλημα όταν οι άκρες της δονούνται και βουίζουν, ή όταν το ηχείο έχει χάσει την κυρτότητά του.

Τα κλειδιά (οι μεταλλικοί πείροι γύρω από τους οποίους τυλίγονται οι χορδές) στερεώνονται σε ένα παχύ ξύλινο μπλοκ (το pinblock) από πολλές στρώσεις σκληρού ξύλου. Το ξύλο τα κρατά σφιχτά από τριβή. Με τα χρόνια, την ξηρασία ή την υγρασία, το ξύλο χάνει την πρόσφυσή του και τα κλειδιά χαλαρώνουν. Τότε το χόρδισμα δεν κρατά, όσο καλά κι αν γίνει.

Γιατί συμβαίνει

• Ξηρασία, ιδίως κεντρική θέρμανση για χρόνια χωρίς καμία ύγρανση. Η συχνότερη αιτία ρωγμών.
• Έντονες εναλλαγές υγρασίας, που κουράζουν το ξύλο με συνεχή διαστολή και συστολή.
• Υγρασία που διογκώνει το μπλοκ και, όταν στεγνώσει, το αφήνει χαλαρό.
• Ηλικία. Σε πιάνα πολλών δεκαετιών το ξύλο έχει απλώς κουραστεί.
• Κακή κατασκευή ή υλικά σε φθηνά όργανα, που γερνούν γρηγορότερα.
• Επανειλημμένες επαναφορές τανυσμού σε πιάνα που αφέθηκαν και ξαναχορδίστηκαν πολλές φορές.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Εδώ η ειλικρίνεια είναι το σημαντικότερο που έχω να προσφέρω. Μια ρωγμή στο ηχείο που δεν βουίζει και δεν έχει ανοίξει μπορεί να μείνει ως έχει για δεκαετίες, με το πιάνο να παίζει κανονικά. Μια ρωγμή που βουίζει επισκευάζεται. Ένα ηχείο που έχει χάσει την κυρτότητά του και τη δύναμή του είναι μεγάλη υπόθεση, και η αποκατάστασή του δικαιολογείται μόνο σε πιάνα που το αξίζουν.

Τα χαλαρά κλειδιά είναι πιο καθοριστικά για την καθημερινή χρήση. Ένα πιάνο που δεν κρατά το χόρδισμα δεν είναι όργανο μελέτης. Υπάρχουν ενδιάμεσες λύσεις που κερδίζουν χρόνια, και υπάρχει η οριστική λύση, που είναι η αντικατάσταση του μπλοκ στο πλαίσιο ανακατασκευής. Ποια ταιριάζει εξαρτάται από το πιάνο και από το τι θέλετε να κάνετε με αυτό.

Για τον μαθητή, ένα πιάνο που ξεχορδίζεται σε εβδομάδες είναι πρόβλημα μάθησης. Επείγον δεν είναι. Η απόφαση όμως αξίζει να παρθεί πριν πληρώσετε επαναλαμβανόμενα χορδίσματα που δεν κρατούν.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Όχι, και εδώ δεν υπάρχει καμία ενδιάμεση ζώνη. Η εκτίμηση της σοβαρότητας μιας ρωγμής και της κατάστασης του μπλοκ απαιτεί εμπειρία, και οι επεμβάσεις είναι εργασίες εργαστηρίου. Τις σταθερές δομές του πιάνου και την επισκευή τους τις σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology) και τις αξιολογώ από το 1994 για ιδιώτες, ωδεία και φορείς στην Αττική.

Τι να μην κάνετε: μη γεμίσετε τη ρωγμή με κόλλα, στόκο ή σιλικόνη. Μην αφήσετε κανέναν να «σφηνώσει» ή να κολλήσει τα κλειδιά με αυτοσχέδια υλικά. Κάποιες τέτοιες επεμβάσεις αποκλείουν την οριστική επισκευή αργότερα. Μη στεγνώσετε ή υγράνετε απότομα το πιάνο.

Τι βοηθά: φωτογραφίες της ρωγμής και το ιστορικό του χώρου: θέρμανση, υγρασία, μετακομίσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται

Πρώτα με έλεγχο κατάστασης και εκτίμηση στον χώρο σας, που απαντά στο βασικό ερώτημα: τι έχει η δομή και τι αξίζει να γίνει. Ρωγμή που βουίζει, γέφυρες που έχουν ξεκολλήσει και κλειδιά που χρειάζονται ενίσχυση αντιμετωπίζονται με επισκευή της δομής. Όταν το μπλοκ ή το ηχείο έχουν φτάσει στο τέλος τους και το πιάνο το αξίζει, η λύση είναι ανακατασκευή στο εργαστήριο, με νέο μπλοκ, νέες χορδές και, όπου χρειάζεται, αποκατάσταση ηχείου. Όταν δεν το αξίζει, σας το λέω καθαρά, μαζί με τι μπορείτε να κάνετε για να παίζεται όσο γίνεται.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Ο έλεγχος διαρκεί περίπου μία ώρα. Οι επισκευές δομής είναι εργασίες ημερών, η ανακατασκευή εργασία εβδομάδων ή μηνών. Το κόστος έχει πολύ μεγάλο εύρος, από μια τοπική επισκευή ρωγμής έως πλήρη αναδόμηση, και κρίνεται μόνο μετά τον έλεγχο. Ο έλεγχος δείχνει και τι αξίζει το πιάνο όπως είναι και όπως θα γίνει.

Θα ξανασυμβεί;

Μια σωστά επισκευασμένη ρωγμή και ένα νέο μπλοκ κρατούν για δεκαετίες, αν οι συνθήκες είναι σωστές. Η ξηρασία είναι ο εχθρός. Κρατήστε τη σχετική υγρασία ανάμεσα σε 40% και 70%, μακριά από καλοριφέρ, τζάκι και κλιματιστικό που φυσά πάνω στο πιάνο. Σε σπίτια με έντονη κεντρική θέρμανση, ένας υγραντήρας τον χειμώνα προστατεύει την επένδυση. Στην ετήσια επίσκεψη ελέγχω το ηχείο και τα κλειδιά.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Ανακατασκευή πιάνου · Έλεγχος πριν την αγορά · Επισκευές πιάνου

Δείτε επίσης: Παλιό/κληρονομημένο πιάνο: αξίζει να επισκευαστεί; · Πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί · Αγορά μεταχειρισμένου πιάνου: 12 σημεία ελέγχου

Στείλτε μου φωτογραφίες της ρωγμής και του εσωτερικού. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού