Κάθε πότε χορδίζεται το πιάνο (μαθητή / επαγγελματία / συναυλίας)

Κάθε πότε κουρδίζεται το πιάνο; Τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο. Αυτή είναι η σύντομη απάντηση. Η πλήρης εξαρτάται από το ποιος το παίζει, πόσο και πού. Πιάνο μαθητή, πιάνο επαγγελματία και πιάνο συναυλίας έχουν διαφορετικές ανάγκες, και αξίζει να ξέρετε σε ποια κατηγορία ανήκει το δικό σας. Χορδίζω πιάνα στην Αθήνα και σε όλη την Αττική από το 1994, με BSc Piano Technology από το London Guildhall University. Ό,τι ακολουθεί είναι η εμπειρία αυτών των χρόνων.

Γιατί το πιάνο ξεκουρδίζεται ακόμη κι αν δεν παίζεται

Πριν από τα «κάθε πότε», μία διευκρίνιση που αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεστε το χόρδισμα. Το πιάνο δεν ξεχορδίζεται κυρίως από το παίξιμο. Ξεχορδίζεται από τις μεταβολές υγρασίας και θερμοκρασίας. Ξύλα, μέταλλα και τσόχες δουλεύουν με συστολές και διαστολές. Το ηχείο φουσκώνει και μαζεύει με τις εποχές και παρασύρει τον τανυσμό (το τέντωμα) των χορδών. Αυτό συμβαίνει είτε παίζετε κάθε μέρα είτε το πιάνο μένει κλειστό.

Γι' αυτό η απάντηση «μία φορά τον χρόνο» ισχύει και για το πιάνο που «δεν το αγγίζει κανείς». Το παίξιμο προσθέτει φθορά και επιταχύνει τη μετατόπιση, αλλά η βάση είναι το περιβάλλον. Περισσότερα στο άρθρο Γιατί ξεχορδίζεται το πιάνο.

Πιάνο μαθητή: μία φορά τον χρόνο, στην αρχή της σεζόν

Για το πιάνο ενός παιδιού που κάνει μαθήματα, το ελάχιστο είναι ένα χόρδισμα τον χρόνο. Προτιμητέα εποχή είναι η έναρξη της διδακτικής χρονιάς, Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο. Το καλοκαίρι, με τη ζέστη και την ξηρασία, το πιάνο έχει μετακινηθεί. Το χόρδισμα του φθινοπώρου το σταθεροποιεί για όλη τη σεζόν, μέχρι τις εξετάσεις της άνοιξης.

Υπάρχει και ένας λόγος που δεν αφορά το όργανο αλλά το παιδί. Το αυτί εκπαιδεύεται με ό,τι ακούει καθημερινά. Ένας μαθητής που μελετά σε φάλτσο πιάνο μαθαίνει λάθος τα διαστήματα και δυσκολεύεται στο πιάνο του δασκάλου. Ο δάσκαλος συνήθως το καταλαβαίνει πρώτος, και συχνά είναι αυτός που προτείνει το τηλεφώνημα. Αν το παιδί σταματήσει τα μαθήματα για έναν χρόνο, μη σταματήσετε και το χόρδισμα. Το πιάνο που επιστρέφει σε χρήση πρέπει να είναι έτοιμο, όχι εμπόδιο.

Αν το παιδί μελετά πολλές ώρες ή προχωρά σε απαιτητικό ρεπερτόριο, ένα δεύτερο χόρδισμα την άνοιξη αξίζει τον κόπο. Το ίδιο ισχύει αν το σπίτι έχει μεγάλες διακυμάνσεις υγρασίας, κοντά στη θάλασσα ή με έντονη θέρμανση τον χειμώνα.

Πιάνο επαγγελματία ή σοβαρού ερασιτέχνη: δύο φορές τον χρόνο

Ένας πιανίστας που μελετά καθημερινά, ένας καθηγητής που διδάσκει στο σπίτι, ένας ερασιτέχνης με απαιτήσεις: εδώ πάμε σε δύο χορδίσματα τον χρόνο, ένα το φθινόπωρο και ένα την άνοιξη. Ο λόγος είναι διπλός. Οι πολλές ώρες παιξίματος μετακινούν τις χορδές πιο γρήγορα, και το αυτί του παίκτη πιάνει αποκλίσεις που ένας αρχάριος δεν ακούει.

Σε αυτά τα πιάνα η επίσκεψη δεν είναι μόνο χόρδισμα. Είναι η στιγμή που ελέγχω τον μηχανισμό (τα κινητά μέρη), γιατί η έντονη χρήση φέρνει απορρύθμιση και φθορά στα σφυράκια. Ένα πιάνο που παίζεται πολύ θέλει φροντίδα σε όλα του τα μέρη, όχι μόνο στις χορδές.

Πιάνο συναυλίας, ηχογράφησης, ωδείου: πριν από κάθε χρήση

Στα studios ηχογραφήσεων, στις συναυλιακές αίθουσες και στα θέατρα το πιάνο χορδίζεται πριν από κάθε ηχογράφηση ή παράσταση, και συχνά ελέγχεται ξανά στο διάλειμμα. Δεν είναι υπερβολή. Το μικρόφωνο και η αίθουσα αποκαλύπτουν αποκλίσεις που στο σαλόνι περνούν απαρατήρητες. Ο πιανίστας δικαιούται ένα όργανο στην καλύτερη δυνατή κατάσταση.

Τα πιάνα των ωδείων είναι κατηγορία μόνα τους. Παίζονται από δεκάδες χέρια κάθε εβδομάδα, σε αίθουσες που ανοιγοκλείνουν και θερμαίνονται άτακτα. Εκεί προτείνω προγραμματισμένες επισκέψεις ανά τρίμηνο ή εξάμηνο, σύμφωνα με τις ανάγκες χρήσης, μέσα από μια συμφωνία τακτικής συντήρησης. Έτσι το ωδείο δεν χρειάζεται να θυμάται πότε, και τα πιάνα δεν φτάνουν ποτέ στο σημείο να χρειάζονται επαναφορά.

Πότε η απάντηση αλλάζει

Υπάρχουν περιπτώσεις που ο γενικός κανόνας δεν αρκεί.

• Μετά από μετακόμιση. Το πιάνο χρειάζεται χόρδισμα λίγες εβδομάδες αφού εγκατασταθεί στον νέο χώρο, ανεξάρτητα από το πότε χορδίστηκε τελευταία φορά. Δείτε το άρθρο Μετακόμιση πιάνου: πόσο να περιμένω για χόρδισμα.
• Μετά από χρόνια χωρίς χόρδισμα. Το πρώτο χόρδισμα είναι επαναφορά. Χρειάζεται δεύτερο πέρασμα μέσα σε λίγους μήνες, μέχρι να σταθεροποιηθεί το όργανο.
• Καινούργιο πιάνο. Τα πρώτα ένα με δύο χρόνια οι νέες χορδές «κάθονται» και το πιάνο ξεχορδίζεται πιο γρήγορα. Δύο χορδίσματα τον χρόνο στην αρχή είναι καλή επένδυση.
• Μετά από αντικατάσταση χορδής ή ανακατασκευή. Οι νέες χορδές χρειάζονται μερικά περάσματα μέχρι να σταθεροποιηθούν.

Πώς καταλαβαίνετε ότι ήρθε η ώρα

Δεν χρειάζεται να περιμένετε να ακούγεται «χάλια». Τα πρώτα σημάδια είναι διακριτικά: κάποιες νότες ακούγονται «διπλές» ή κυματιστές, οι συγχορδίες δεν δένουν όπως πριν, το πιάνο δεν συμφωνεί με μια ηχογράφηση ή με το ψηφιακό πιάνο του παιδιού. Ακούτε κάτι από αυτά; Μην περιμένετε την επόμενη εποχή.

Το πιο πρακτικό όμως είναι να μην το αφήνετε στο αυτί σας. Ορίστε μία εποχή τον χρόνο, την ίδια κάθε φορά, και κλείστε το ραντεβού για χόρδισμα πριν ακούσετε οτιδήποτε. Το πιάνο που χορδίζεται τακτικά κρατά καλύτερα, κοστίζει λιγότερο στη συντήρηση και δεν αποθαρρύνει ποτέ αυτόν που το παίζει. Στους φίλους πελάτες που το κάνουν χρόνια, η επίσκεψη είναι σύντομη και χωρίς εκπλήξεις.

Σχετικά

Υπηρεσίες: Χόρδισμα πιάνου · Καθαρισμός & συντήρηση

Προβλήματα: Το πιάνο ακούγεται φάλτσο / ξεκούρδιστο · Πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί

Αν δεν θυμάστε πότε χορδίστηκε τελευταία φορά το πιάνο σας, μάλλον ήρθε η ώρα. Πείτε μου ποιος το παίζει και πόσο, και σας λέω πόσο συχνά το χρειάζεται. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού