Το πιάνο ακούγεται φάλτσο / ξεκούρδιστο

Το πιάνο σας ακούγεται φάλτσο, «θολό» ή απλώς διαφορετικό από ό,τι θυμάστε; Ναι, διορθώνεται, και είναι το πιο απλό πρόβλημα που αντιμετωπίζω στην Αθήνα. Το ξεχορδισμένο πιάνο, ή «ξεκούρδιστο» όπως το λένε οι περισσότεροι, δεν είναι χαλασμένο πιάνο. Χρειάζεται χόρδισμα, και συνήθως τίποτα περισσότερο. Πείτε μου ποιες νότες σας ενοχλούν και από πότε.

Πώς εκδηλώνεται

• Κάποιες νότες ακούγονται «διπλές» ή κυματιστές, σαν να τρεμοπαίζουν.
• Οι συγχορδίες δεν «δένουν», ειδικά στο μεσαίο και στο ψηλό μέρος του πληκτρολογίου.
• Το πιάνο δεν συμφωνεί με άλλο όργανο, με μια ηχογράφηση ή με το ψηφιακό πιάνο του παιδιού.
• Ο δάσκαλος ή ο μαθητής το σχολίασε πρώτος, ενώ εσείς το είχατε συνηθίσει.
• Ο ήχος ακούγεται πιο «χαμηλός» ή «βαρύς» από παλιά, ακόμη κι αν οι νότες μεταξύ τους συμφωνούν.
• Μετά τον χειμώνα ή το καλοκαίρι, ο ήχος άλλαξε απότομα.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Κάθε νότα παράγεται από μία έως τρεις χορδές, τεντωμένες με πολύ μεγάλη δύναμη πάνω σε μια μεταλλική πλάκα και ένα ξύλινο ηχείο. Η συχνότητα κάθε χορδής εξαρτάται από τον τανυσμό της (το πόσο τεντωμένη είναι). Όταν οι χορδές της ίδιας νότας δεν τεντώνονται πλέον ακριβώς το ίδιο, ακούγεται το χαρακτηριστικό «κυμάτισμα». Όταν ολόκληρο το όργανο χάνει τανυσμό, το πιάνο «πέφτει» σε τονικό ύψος και δεν συμφωνεί με τα υπόλοιπα όργανα.

Αυτό δεν είναι ελάττωμα. Ξύλα, μέταλλα και τσόχες δουλεύουν με συστολές και διαστολές, το καθένα με τον ρυθμό του, και οι χορδές ακολουθούν. Γι' αυτό ακόμη και ένα καινούργιο πιάνο ξεχορδίζεται.

Γιατί συμβαίνει

• Μεταβολές υγρασίας και θερμοκρασίας. Το ηχείο φουσκώνει και μαζεύει με τις εποχές και παρασύρει τον τανυσμό των χορδών. Είναι η πρώτη αιτία, στην Αθήνα όπως παντού.
• Χρόνος από το τελευταίο χόρδισμα. Ο τανυσμός υποχωρεί σταδιακά. Όσο περισσότερα χρόνια περάσουν, τόσο πιο χαμηλά «πέφτει» το πιάνο.
• Μετακόμιση ή μετακίνηση. Ακόμη και από δωμάτιο σε δωμάτιο, το πιάνο βρίσκει νέο μικροκλίμα και αντιδρά.
• Έντονο παίξιμο. Οι πολλές ώρες μελέτης και το δυνατό παίξιμο επιταχύνουν τη μετατόπιση.
• Παλιότερα ή φθαρμένα υλικά. Σε πιάνα με χαλαρά κλειδιά ή κουρασμένες χορδές το χόρδισμα «δεν κρατά» όσο θα έπρεπε.
• Θέρμανση και ήλιος. Καλοριφέρ δίπλα στο πιάνο ή άμεσο φως ξεραίνουν το ξύλο και αλλάζουν τον ήχο μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Ένα ξεχορδισμένο πιάνο δεν παθαίνει ζημιά από μόνο του. Όσο περνά ο καιρός όμως, η διόρθωση γίνεται πιο απαιτητική. Όταν ολόκληρο το όργανο έχει πέσει αρκετά κάτω από το κανονικό ύψος, ένα μόνο χόρδισμα δεν αρκεί. Χρειάζεται πρώτα μια γενική επαναφορά και μετά το κανονικό χόρδισμα. Αυτό κοστίζει περισσότερο χρόνο και, συχνά, περισσότερα χρήματα.

Για τον μαθητή, το κόστος είναι άλλο. Το αυτί εκπαιδεύεται με ό,τι ακούει καθημερινά. Ένα παιδί που μελετά σε φάλτσο πιάνο μαθαίνει λάθος τα διαστήματα και δυσκολεύεται όταν παίζει σε άλλο όργανο ή με τον δάσκαλο. Οι ενήλικες, πάλι, απλώς παίζουν λιγότερο: το πιάνο παύει να είναι ευχάριστο.

Πότε είναι επείγον; Όταν έχετε συναυλία, ηχογράφηση, εξετάσεις ή μάθημα στο σπίτι. Επίσης όταν ο ήχος άλλαξε απότομα μέσα σε λίγες μέρες, κάτι που μπορεί να δείχνει σπασμένη χορδή ή άλλο πρόβλημα. Αν απλώς «δεν ακούγεται όπως παλιά», το πιάνο περιμένει, αλλά όχι χρόνια. Αν πέρασε πολύς καιρός, δείτε το πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Όχι, και δεν το λέω για να κρατήσω τη δουλειά. Το χόρδισμα είναι η πιο απαιτητική δεξιότητα του επαγγέλματός μου. Χρειάζονται χρόνια εκπαίδευσης για να μάθει κανείς να ακούει τι συμβαίνει ανάμεσα σε δύο χορδές και να το σταθεροποιεί ώστε να κρατήσει. Σε αυτήν εκπαιδεύτηκα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology, 1994). Την εξασκώ καθημερινά από τότε, σε σπίτια, ωδεία, studios και θέατρα της Αττικής. Τα «κιτ χορδίσματος» και οι εφαρμογές του διαδικτύου τα γνωρίζω όλα. Δεν αντικαθιστούν αυτή την εκπαίδευση.

Τι να μην κάνετε: μην αγγίζετε τα κλειδιά και μην προσπαθήσετε να «σηκώσετε» μια νότα με οποιοδήποτε εργαλείο. Μια χορδή που σπάει κοντά στο πρόσωπο είναι επικίνδυνη. Ένα κλειδί που χαλαρώνει από λάθος χειρισμό μπορεί να χρειαστεί επισκευή.

Τι βοηθά: ένα σύντομο βίντεο με το κινητό, όπου παίζετε μερικές νότες, μου δίνει μια πρώτη εικόνα πριν έρθω.

Πώς αντιμετωπίζεται

Το πρόβλημα λύνεται με χόρδισμα πιάνου στον χώρο σας, εξ ακοής (με το αυτί) και με «ηλεκτρονικό» χόρδισμα όπου το ζητά η δουλειά. Αν το πιάνο έχει πέσει πολύ χαμηλά, προηγείται μια γενική επαναφορά του τονικού ύψους και ακολουθεί το τελικό χόρδισμα, συνήθως στην ίδια επίσκεψη. Στο ίδιο ραντεβού ελέγχω αν κάτι άλλο επηρεάζει τον ήχο.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Ένα κανονικό χόρδισμα διαρκεί περίπου μιάμιση με δύο ώρες. Αν χρειάζεται επαναφορά του ύψους, υπολογίστε περισσότερο. Το κόστος εξαρτάται από την κατάσταση του πιάνου και από το πόσο καιρό έχει να χορδιστεί. Πείτε μου πότε χορδίστηκε τελευταία φορά· είναι η πρώτη ερώτηση που κάνω.

Θα ξανασυμβεί;

Ναι, και είναι φυσιολογικό. Το πιάνο χρειάζεται χόρδισμα τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, και πιο συχνά αν παίζεται πολύ ή χρησιμοποιείται επαγγελματικά. Αυτό που μπορείτε να ελέγξετε είναι το πόσο γρήγορα θα ξεχορδιστεί. Τοποθετήστε το σε εσωτερικό τοίχο, μακριά από καλοριφέρ, τζάκι και άμεσο ήλιο, και κρατήστε την υγρασία του χώρου σταθερή. Το ετήσιο χόρδισμα την ίδια εποχή κάθε χρόνο, ιδανικά στην αρχή της σχολικής χρονιάς για τα πιάνα μαθητών, κάνει το όργανο πιο σταθερό με τον καιρό.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Χόρδισμα πιάνου · Καθαρισμός & συντήρηση

Δείτε επίσης: Πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί · Πιάνο μετά από μετακόμιση · Κάθε πότε χορδίζεται το πιάνο

Ένα σύντομο βίντεο με ήχο αρκεί για αρχή. Συνήθως καταλαβαίνω από το τηλέφωνο. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού