Θόρυβος, βουητό, τρίξιμο, μεταλλικός ήχος

Το πιάνο βουίζει σε μια νότα, τρίζει όταν παίζετε ή βγάζει έναν μεταλλικό ήχο που δεν υπήρχε παλιά; Σχεδόν πάντα έχει απλή αιτία και διορθώνεται στον χώρο σας, στην Αθήνα και σε όλη την Αττική. Ο θόρυβος είναι από τα πιο συνηθισμένα και πιο παρεξηγημένα προβλήματα του πιάνου. Πείτε μου ποιες νότες τον προκαλούν και αν ακούγεται μόνο στο δυνατό παίξιμο.

Πώς εκδηλώνεται

• Μια συγκεκριμένη νότα βουίζει ή «ζουζουνίζει», ενώ οι διπλανές είναι καθαρές.
• Ακούγεται ένας μεταλλικός, «τσίγκινος» ήχος όταν παίζετε δυνατά.
• Κάτι τρίζει ή κροταλίζει όταν πατάτε τα πλήκτρα ή το πεντάλ.
• Ένα βουητό που ακούγεται μόνο σε ορισμένες νότες και σταματά όταν ακουμπήσετε το έπιπλο.
• Ένας ξύλινος «χτύπος» μαζί με τη νότα, σαν να χτυπά κάτι μέσα.
• Οι θόρυβοι αλλάζουν με την εποχή: εμφανίζονται τον χειμώνα, εξαφανίζονται το καλοκαίρι.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Το πιάνο είναι ένα μεγάλο ηχείο. Ό,τι ακουμπά πάνω του ή μέσα του και δεν είναι καλά στερεωμένο συντονίζεται με συγκεκριμένες νότες και αρχίζει να δονείται. Μπορεί να είναι ένα μικρό αντικείμενο που έπεσε μέσα, μια βίδα ή ένα διακοσμητικό που χαλάρωσε, ένα κομμάτι τσόχας που μετακινήθηκε. Μπορεί και κάτι στο δωμάτιο: ένα κάδρο, ένα βάζο, το ίδιο το πάτωμα.

Οι «εσωτερικοί» θόρυβοι έχουν συνήθως άλλη ρίζα. Μια τσόχα ή ένα κασμίρι λέπτυνε και πλέον χτυπά ξύλο με ξύλο, μια χορδή δεν εδράζεται σωστά, ένας μηχανισμός πεντάλ στέγνωσε. Το δύσκολο δεν είναι η διόρθωση, αλλά ο εντοπισμός. Είναι δουλειά μεθόδου και εμπειρίας. Την κάνω από το 1994, με BSc Piano Technology από το London Guildhall University, σε σπίτια, studios και θέατρα της Αττικής.

Γιατί συμβαίνει

• Ξένα αντικείμενα μέσα στο πιάνο: μολύβια, κέρματα, κλιπ, παιχνίδια, ακόμη και παρτιτούρες που γλίστρησαν πίσω από το πληκτρολόγιο.
• Χαλαρά στοιχεία του επίπλου: μεντεσέδες, καπάκια, διακοσμητικά, το αναλόγιο.
• Φθορά στον μηχανισμό: τσόχες και κασμίρια που λέπτυναν και άφησαν το ξύλο να ακουμπά ξύλο, αρθρώσεις που χαλάρωσαν.
• Υγρασία και ξηρασία: συστολές και διαστολές· το ξύλο μαζεύει και αφήνει διάκενα που τρίζουν, ή φουσκώνει και στενεύει μέρη που πρέπει να κινούνται ελεύθερα.
• Χορδές: μια χορδή με σκουριά στο σημείο επαφής της, μια περιέλιξη μπάσας χορδής που χαλάρωσε, ή μια σπασμένη χορδή που ακουμπά τις διπλανές της.
• Το δωμάτιο: αντικείμενα πάνω ή κοντά στο πιάνο, ένα κούφιο πάτωμα, τζάμια που συντονίζονται.
• Μετακόμιση: κάτι μετακινήθηκε ή χαλάρωσε στη μεταφορά.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Οι περισσότεροι θόρυβοι είναι ακίνδυνοι για το όργανο και απλώς ενοχλητικοί. Υπάρχουν όμως δύο κατηγορίες που δεν πρέπει να αγνοηθούν. Η πρώτη είναι το μεταλλικό ή «τσίγκινο» χτύπημα σε δυνατό παίξιμο. Συχνά σημαίνει ότι η τσόχα των σφυριών έχει φθαρεί τόσο, ώστε το σκληρό υλικό από κάτω φτάνει στη χορδή. Αυτό φθείρει τις χορδές και, με τον καιρό, κοστίζει πολύ περισσότερο. Η δεύτερη είναι το βουητό που ακολουθεί συγκεκριμένη χορδή. Μπορεί να δείχνει σκουριά ή αρχή ρωγμής σε ξύλινα μέρη.

Για τον πιανίστα, ο θόρυβος είναι ύπουλος γιατί τον μαθαίνει κανείς. Αρχίζετε να αποφεύγετε μια νότα, να παίζετε πιο σιγά σε μια περιοχή, να μη χρησιμοποιείτε το πεντάλ. Ο μαθητής, που δεν ξέρει πώς «πρέπει» να ακούγεται, νομίζει ότι έτσι είναι το πιάνο και χάνει το κριτήριο.

Επείγον είναι όταν ο θόρυβος εμφανίστηκε απότομα μαζί με αλλαγή στον ήχο μιας νότας, όταν συνοδεύεται από πλήκτρο που κολλάει, ή όταν ακούγεται ξύλινο «σπάσιμο». Ένα τρίξιμο στο πεντάλ ή ένα βουητό από το έπιπλο μπορεί να περιμένει την επόμενη επίσκεψη χορδίσματος.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Τον θόρυβο μέσα στο πιάνο, όχι. Ο εντοπισμός του απαιτεί να ξέρει κανείς πώς «πρέπει» να ακούγεται κάθε εξάρτημα, και η διόρθωση αγγίζει μέρη που με λάθος χειρισμό χαλάνε. Το πιθανότερο αποτέλεσμα μιας αυτοσχέδιας έρευνας είναι ένας δεύτερος θόρυβος.

Τι να μην κάνετε: μην ανοίγετε το κάτω μέρος του όρθιου πιάνου για να «ψάξετε» και μην αφαιρείτε τον μηχανισμό. Μη λιπαίνετε τίποτα και μη βάζετε χαρτάκια ή τσόχες για να «σταματήσει» το βουητό. Το τελευταίο κρύβει το σύμπτωμα και κάνει τον εντοπισμό της αιτίας πιο δύσκολο.

Τι βοηθά: πρώτα, απομακρύνετε ό,τι βρίσκεται πάνω στο πιάνο και παίξτε ξανά τη νότα. Αν ο θόρυβος έφυγε, βρήκατε την αιτία και δεν με χρειάζεστε. Αν όχι, σημειώστε ποιες νότες ακριβώς τον προκαλούν και από πότε. Ακούγεται σε σιγανό ή μόνο σε δυνατό παίξιμο; Σχετίζεται με το πεντάλ; Ένα βίντεο με ήχο, κοντά στο πιάνο, είναι ό,τι πολυτιμότερο μπορείτε να μου στείλετε. Οι θόρυβοι έχουν την κακή συνήθεια να μην εμφανίζονται όταν είμαι μπροστά.

Πώς αντιμετωπίζεται

Ο εντοπισμός και η διόρθωση γίνονται στον χώρο σας, συνήθως στην ίδια επίσκεψη με το χόρδισμα. Όταν φταίει φθαρμένο ή χαλαρό εξάρτημα, πρόκειται για επισκευή πιάνου. Όταν φταίει η σχέση των κινούμενων μερών μεταξύ τους, για ρύθμιση μηχανισμού (regulation). Αν ο θόρυβος προέρχεται από τα σφυράκια, συζητάμε και τη ρύθμιση χροιάς (voicing). Σας λέω τι βρήκα και τι προτείνω.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Οι περισσότεροι θόρυβοι εντοπίζονται και διορθώνονται μέσα σε λίγα λεπτά έως μία ώρα. Οι πιο «κρυφοί» μπορεί να χρειαστούν περισσότερο χρόνο ακρόασης. Αν ο θόρυβος διορθωθεί στο πλαίσιο της επίσκεψης χορδίσματος, συχνά δεν αλλάζει το κόστος. Ξεχωριστή επίσκεψη ή ανταλλακτικά προσθέτουν κόστος. Πείτε μου πότε ακούγεται και σε ποιες νότες.

Θα ξανασυμβεί;

Οι θόρυβοι από αντικείμενα και υγρασία επανέρχονται αν δεν αλλάξουν οι συνήθειες. Μην αφήνετε τίποτα πάνω στο πιάνο, κρατήστε το καπάκι κλειστό όταν δεν παίζετε, και προσέξτε τη σταθερότητα της υγρασίας στον χώρο. Οι θόρυβοι από φθορά δεν επανέρχονται μετά την επισκευή, αλλά η φθορά συνεχίζει αλλού. Η ετήσια επίσκεψη χορδίσματος είναι η στιγμή που τα πιάνω νωρίς· έτσι οι φίλοι πελάτες σπάνια με ξανακαλούν για τον ίδιο θόρυβο.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Επισκευές πιάνου · Ρύθμιση μηχανισμού (regulation) · Ρύθμιση χροιάς (voicing)

Δείτε επίσης: Πεντάλ που τρίζει ή δεν δουλεύει · Σπασμένη χορδή · Γιατί ξεχορδίζεται το πιάνο

Στείλτε μου ένα βίντεο με ήχο ή πείτε μου ποιες νότες το κάνουν. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού