Κολλάει πλήκτρο / δεν επανέρχεται

Κολλάει πλήκτρο, μένει κάτω ή σηκώνεται αργά; Ναι, διορθώνεται, σχεδόν πάντα στον χώρο σας και συχνά στην ίδια επίσκεψη με το χόρδισμα. Είναι από τα πιο συνηθισμένα τηλεφωνήματα που δέχομαι στην Αθήνα, ειδικά μετά από υγρό χειμώνα. Πείτε μου ποια πλήκτρα το κάνουν και αν αλλάζει με τον καιρό.

Πώς εκδηλώνεται

• Το πλήκτρο μένει πατημένο και σηκώνεται αργά ή καθόλου.
• Σηκώνεται, αλλά η νότα δεν ακούγεται ή ακούγεται πνιχτά.
• Το πλήκτρο «τρίβεται» στο διπλανό του και κινείται με δυσκολία.
• Ένα πλήκτρο στέκεται πιο ψηλά ή πιο χαμηλά από τα υπόλοιπα.
• Το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο σε υγρές μέρες και υποχωρεί μόνο του.
• Κολλούν πολλά πλήκτρα μαζί, συνήθως στην ίδια περιοχή του πληκτρολογίου.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Κάθε πλήκτρο είναι ένας ξύλινος μοχλός που στηρίζεται σε δύο μεταλλικές καρφίδες και φοράει μικρές τσόχες και κασμίρια στα σημεία επαφής. Από εκεί η κίνηση περνά σε δεκάδες ανταλλακτικά του μηχανισμού (των κινητών μερών), μέχρι το σφυράκι να χτυπήσει τη χορδή και να γυρίσει πίσω. Αρκεί ένα από αυτά τα σημεία να στενέψει, να διογκωθεί από υγρασία ή να εμποδιστεί από ξένο σώμα. Τότε το πλήκτρο «κολλάει».

Ξύλα, τσόχες και κασμίρια δουλεύουν με συστολές και διαστολές. Απορροφούν υγρασία, φουσκώνουν, και τα διάκενα που χρειάζεται το πλήκτρο εξαφανίζονται. Γι' αυτό το πρόβλημα συχνά έρχεται και φεύγει με τον καιρό. Ένα πλήκτρο που κολλάει μόνιμα δείχνει συνήθως φθορά, παραμόρφωση ή κάτι που έχει πέσει μέσα στο πιάνο.

Γιατί συμβαίνει

• Υγρασία. Η πρώτη αιτία. Τσόχες, κασμίρια και ξύλο διογκώνονται και το πλήκτρο στενεύει στη θέση του.
• Ξένα αντικείμενα. Μολύβια, κέρματα, συνδετήρες, παιχνίδια ή ψίχουλα που έπεσαν ανάμεσα ή πίσω από τα πλήκτρα.
• Φθορά ή παραμόρφωση. Τσόχες που έχουν σκληρύνει, ξύλο που στράβωσε, καρφίδες που οξειδώθηκαν.
• Απορρύθμιση του μηχανισμού. Εξαρτήματα που με τα χρόνια μετατοπίστηκαν και πλέον ακουμπούν μεταξύ τους.
• Μετακόμιση ή χτύπημα. Ένα τράνταγμα αρκεί για να μετακινήσει κάτι μέσα στο πιάνο.
• Σκόρος ή ζωύφια. Κατεστραμμένες τσόχες αλλάζουν τη συμπεριφορά του πλήκτρου.
• Παραμέληση. Σκόνη και βρωμιά που συσσωρεύονται για δεκαετίες.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Ένα μόνο πλήκτρο που κολλάει δεν είναι καταστροφή, αλλά δεν είναι και κάτι που αγνοείται. Κάθε φορά που το πιέζετε με δύναμη για να «ξεκολλήσει», καταπονείτε εξαρτήματα που δεν σχεδιάστηκαν γι' αυτό. Αν η αιτία είναι η υγρασία, το πλήκτρο είναι συνήθως το πρώτο σύμπτωμα. Οι ίδιες συνθήκες προκαλούν σκουριά στις χορδές και παραμορφώσεις στο ξύλο που κοστίζουν πολύ περισσότερο αργότερα.

Για τον μαθητή, ένα πλήκτρο που δεν αποκρίνεται είναι μεγαλύτερο εμπόδιο απ' όσο φαίνεται. Το παιδί μαθαίνει να το αποφεύγει, να παίζει πιο δυνατά ή να αλλάζει δακτυλισμούς, και αυτές οι συνήθειες μένουν. Για τον ενήλικα, μια νότα που «δεν υπάρχει» κάνει ολόκληρα κομμάτια άπαιχτα.

Είναι επείγον όταν κολλούν πολλά πλήκτρα ταυτόχρονα, όταν το πρόβλημα ξεκίνησε μετά από υγρασία ή διαρροή στον χώρο, ή όταν ακούτε και θορύβους. Τότε κάτι αλλάζει μέσα στο πιάνο και αξίζει να το δω σύντομα. Ένα πλήκτρο που κολλάει περιστασιακά σε υγρές μέρες μπορεί να περιμένει το επόμενο χόρδισμα.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Όχι, και σας το λέω χωρίς υπερβολή. Ο μηχανισμός έχει περισσότερα από πέντε χιλιάδες ανταλλακτικά, με ανοχές που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Ό,τι βλέπετε έτοιμο στο διαδίκτυο το γνωρίζω, και δεν το συστήνω. Το πιθανότερο αποτέλεσμα μιας αυτοσχέδιας επέμβασης είναι ένα δεύτερο πρόβλημα δίπλα στο πρώτο. Τη δομή και τη ρύθμιση των μηχανισμών τη σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology). Τη δουλεύω καθημερινά από το 1994, σε σπίτια, ωδεία και studios της Αττικής.

Τι να μην κάνετε: μη λιπαίνετε τίποτα, ούτε με λάδι ούτε με σπρέι. Τα λιπαντικά καταστρέφουν τις τσόχες και προσελκύουν σκόνη, και η ζημιά είναι πολύ πιο ακριβή από το αρχικό πρόβλημα. Μην αφαιρείτε τον μηχανισμό ή τα πλήκτρα, μην πιέζετε το πλήκτρο με δύναμη και μην προσπαθείτε να βγάλετε ένα αντικείμενο που έπεσε μέσα με αιχμηρά εργαλεία.

Τι βοηθά: σημειώστε ποια πλήκτρα κολλούν, αν συμβαίνει πάντα ή μόνο κάποιες μέρες, και αν θυμάστε κάτι να έχει πέσει μέσα. Ένα βίντεο όπου πατάτε το πλήκτρο και φαίνεται πώς επανέρχεται μου λέει πολλά.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η λύση είναι σχεδόν πάντα η ρύθμιση μηχανισμού (regulation) στο σημείο που δημιουργεί το πρόβλημα, στον χώρο σας και συνήθως στην ίδια επίσκεψη με το χόρδισμα. Αν η αιτία είναι φθαρμένο ή σπασμένο εξάρτημα, γίνεται επισκευή με αντικατάσταση του τμήματος. Αν βρω υγρασία, σκόνη ή ζωύφια, προτείνω καθαρισμό και συντήρηση ώστε το πρόβλημα να μην επανέλθει. Τι ακριβώς χρειάζεται το βλέπω μόλις ανοίξω το πιάνο, και σας το εξηγώ.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Ένα ή δύο πλήκτρα που κολλούν διορθώνονται συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά έως μισή ώρα, στο πλαίσιο της επίσκεψης χορδίσματος. Όταν επηρεάζεται μεγάλο μέρος του πληκτρολογίου, χρειάζεται ξεχωριστή επίσκεψη ρύθμισης, που μπορεί να διαρκέσει μερικές ώρες. Το κόστος εξαρτάται από τον αριθμό των πλήκτρων, από την αιτία και από το αν χρειάζονται ανταλλακτικά. Πείτε μου πόσα πλήκτρα κολλούν και από πότε.

Θα ξανασυμβεί;

Αν η αιτία ήταν η υγρασία, θα ξανασυμβεί αν δεν αλλάξουν οι συνθήκες. Κρατήστε το πιάνο μακριά από εξωτερικούς τοίχους, μπάνια και κουζίνες, και επιδιώξτε σχετική υγρασία ανάμεσα σε 40% και 70%. Ένα απλό υγρασιόμετρο πάνω στο πιάνο κοστίζει ελάχιστα και σας δείχνει πότε να ανησυχείτε. Κρατήστε το καπάκι κλειστό όταν δεν παίζετε, ώστε να μην πέφτουν αντικείμενα μέσα. Η ετήσια επίσκεψη για χόρδισμα είναι η στιγμή που εντοπίζω τέτοια προβλήματα πριν γίνουν ενοχλητικά.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Ρύθμιση μηχανισμού (regulation) · Επισκευές πιάνου · Καθαρισμός & συντήρηση

Δείτε επίσης: Πλήκτρο που «διπλοχτυπά» ή δεν επαναλαμβάνει · Βαριά ή άνισα πλήκτρα · Γιατί ξεχορδίζεται το πιάνο

Στείλτε μου ένα σύντομο βίντεο όπου πατάτε το πλήκτρο και φαίνεται πώς επανέρχεται. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού