Υγρασία: σκουριά, μούχλα, μυρωδιά

Σκουριά στις χορδές, άσπρο ή πράσινο χνούδι στα μεταλλικά μέρη, μούχλα στις τσόχες, μια μυρωδιά κλεισούρας όταν ανοίγετε το καπάκι; Αντιμετωπίζεται, και όσο νωρίτερα, τόσο λιγότερα κοστίζει. Η υγρασία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του πιάνου, ιδίως σε ισόγεια, υπόγεια και εξοχικά κοντά στη θάλασσα. Στην Αθήνα και σε όλη την Αττική. Πείτε μου πού βρίσκεται το πιάνο και τι δείχνει ένα υγρασιόμετρο στον χώρο.

Πώς εκδηλώνεται

• Οι χορδές έχουν σκουριά, κοκκινωπή ή σκούρα, ιδίως κοντά στα κλειδιά.
• Τα κλειδιά και τα μεταλλικά μέρη έχουν θαμπώσει ή έχουν άσπρα ή πράσινα σημάδια.
• Μυρωδιά μούχλας ή κλεισούρας από το εσωτερικό.
• Πράσινες ή μαύρες κηλίδες στις τσόχες, στα σφυράκια ή στο ξύλο.
• Πλήκτρα που κολλούν ή κινούνται βαριά, ιδίως τις υγρές μέρες.
• Το πιάνο ξεκουρδίζεται πιο γρήγορα από ό,τι θα έπρεπε, ή ο ήχος έγινε μουντός.
• Το βερνίκι θαμπώνει ή σηκώνεται σε σημεία.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Το πιάνο είναι φτιαγμένο από ξύλα, μέταλλα, τσόχες, κασμίρια και δέρμα, υλικά που όλα απορροφούν υγρασία και δουλεύουν με συστολές και διαστολές. Το ξύλο φουσκώνει και τα διάκενα του μηχανισμού κλείνουν. Γι' αυτό κολλούν τα πλήκτρα. Το ηχείο διογκώνεται και αλλάζει τον τανυσμό (το τέντωμα) των χορδών. Γι' αυτό ξεχορδίζεται. Οι τσόχες μαλακώνουν και χάνουν την ελαστικότητά τους. Γι' αυτό ο ήχος γίνεται μουντός.

Το πιο σοβαρό είναι η σκουριά. Οι χορδές είναι ατσάλι με μεγάλο τανυσμό. Η σκουριά τις αδυνατίζει τοπικά, ιδίως στα σημεία που κάμπτονται, και κάποια στιγμή σπάνε. Σκουριά στα κλειδιά σημαίνει ότι το ξύλο γύρω τους έχει πάρει υγρασία, και αυτό επηρεάζει το πόσο κρατά το χόρδισμα. Η μούχλα, τέλος, τρώει τις τσόχες και το δέρμα, και φέρνει μαζί της μυρωδιά που δύσκολα φεύγει.

Γιατί συμβαίνει

• Ο χώρος. Ισόγεια, υπόγεια, εξωτερικοί τοίχοι, δωμάτια χωρίς θέρμανση τον χειμώνα.
• Κοντά στη θάλασσα. Η αλμύρα επιταχύνει τη σκουριά πολλαπλάσια.
• Εξοχικό ή κλειστό σπίτι. Μήνες χωρίς αερισμό και θέρμανση.
• Διαρροή ή πλημμύρα, ακόμη και παλιά, ακόμη και μικρή.
• Απότομες αλλαγές. Κλιματιστικό που ρίχνει κρύο αέρα πάνω στο πιάνο, συμπύκνωση σε τοίχο πίσω του.
• Λάθος θέση. Δίπλα σε παράθυρο, μπάνιο, κουζίνα ή πλυντήριο.
• Υγρασία από το ίδιο το κτίριο, σε παλιά σπίτια χωρίς μόνωση.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Η υγρασία είναι το μόνο από τα συνηθισμένα προβλήματα που χειροτερεύει μόνο του, κάθε μήνα, χωρίς να παίζεται το πιάνο. Μια ελαφριά σκουριά στις χορδές σήμερα σημαίνει σπασμένες χορδές σε λίγα χρόνια και, στη συνέχεια, ανάγκη αντικατάστασης όλων. Μούχλα στις τσόχες σημαίνει μηχανισμό που θα χρειαστεί εκτεταμένη ανανέωση. Ξύλο που φούσκωσε μπορεί να ραγίσει όταν στεγνώσει απότομα.

Για εσάς, το κόστος της υγρασίας είναι αθροιστικό. Ένα πιάνο σε υγρό χώρο χρειάζεται συχνότερα χόρδισμα, συχνότερα επισκευές και, κάποια στιγμή, μια απόφαση για ανακατασκευή που δεν θα χρειαζόταν αλλιώς. Η καλή είδηση είναι ότι τα πρώιμα σημάδια αντιμετωπίζονται απλά, και ότι η αλλαγή των συνθηκών σταματά τη φθορά.

Επείγον είναι όταν υπάρχει ενεργή διαρροή ή πρόσφατη πλημμύρα, όταν βλέπετε μούχλα, ή όταν το πιάνο πρόκειται να μείνει κλειστό σε υγρό χώρο για μήνες. Τότε η πρώτη κίνηση είναι να αλλάξει χώρο, και η δεύτερη να το δω.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Τη ζημιά όχι. Τις συνθήκες ναι, και αυτό είναι το σημαντικότερο. Τον καθαρισμό από σκουριά και μούχλα, και την εκτίμηση του πόσο έχουν προχωρήσει, τα κάνω εγώ. Τα υλικά του πιάνου και τη συμπεριφορά τους στην υγρασία τα σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology) και τα αντιμετωπίζω από το 1994 σε σπίτια και χώρους της Αττικής.

Τι να μην κάνετε: μην τρίβετε τις χορδές με σύρμα ή γυαλόχαρτο, μη χρησιμοποιήσετε αντισκωριακά σπρέι, λάδια ή χημικά στο εσωτερικό. Μη στεγνώσετε απότομα το πιάνο με αερόθερμο δίπλα του. Το ξύλο ραγίζει. Μην αφήσετε το πιάνο «να δούμε τον χειμώνα» σε χώρο που ξέρετε ότι είναι υγρός.

Τι βοηθά: στείλτε μου φωτογραφίες των χορδών και του εσωτερικού, και κρατήστε τις μετρήσεις υγρασίας λίγων ημερών. Αν υπάρχει διαρροή, σταματήστε την πρώτα.

Πώς αντιμετωπίζεται

Με καθαρισμό και συντήρηση στον χώρο σας: αφαίρεση της επιφανειακής σκουριάς και της μούχλας, καθαρισμός τσόχων και μηχανισμού, προστασία των μεταλλικών μερών, και έλεγχος όλων των σημείων που επηρεάζει η υγρασία. Χορδές που έχουν σκουριάσει βαθιά και πλήκτρα ή εξαρτήματα που έχουν παραμορφωθεί αντιμετωπίζονται με επισκευή. Στο ίδιο ραντεβού σας δίνω συγκεκριμένες οδηγίες για τη θέση του πιάνου και τον έλεγχο της υγρασίας, γιατί χωρίς αυτές ο καθαρισμός είναι προσωρινός.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Ο καθαρισμός και η προστασία διαρκούν από μία έως τρεις ώρες, ανάλογα με την έκταση. Το κόστος εξαρτάται από το πόσο έχει προχωρήσει η φθορά, από το αν χρειάζονται αντικαταστάσεις χορδών ή εξαρτημάτων, και από τον τύπο του πιάνου. Ρωτήστε με για το δικό σας πιάνο.

Θα ξανασυμβεί;

Αν οι συνθήκες δεν αλλάξουν, ναι, και γρήγορα. Η λύση είναι ο χώρος: εσωτερικός τοίχος, μακριά από παράθυρα, μπάνια και κουζίνες, θέρμανση τον χειμώνα, αερισμός. Η σχετική υγρασία πρέπει να μένει ανάμεσα σε 40% και 70%. Ένας αφυγραντήρας στο δωμάτιο λύνει το πρόβλημα σε πολλά σπίτια. Σε εξοχικά, σκεφτείτε αν το πιάνο πρέπει να μένει εκεί όλο τον χρόνο. Στην ετήσια επίσκεψη ελέγχω για πρώιμα σημάδια. Περισσότερα στο άρθρο Γιατί ξεχορδίζεται το πιάνο.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Καθαρισμός & συντήρηση · Επισκευές πιάνου · Χόρδισμα πιάνου

Δείτε επίσης: Σκόρος / ζωύφια στις τσόχες · Κολλάει πλήκτρο / δεν επανέρχεται · Γιατί ξεχορδίζεται το πιάνο

Στείλτε μου φωτογραφίες του εσωτερικού και πείτε μου πού βρίσκεται το πιάνο. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού